ДУА “Азёркаўская сярэдняя школа

”Чалавек і свет“Жывёльны свет Беларусі” 

3 клас Настаўнік Т.В. Пчэльнік 

Мэта:

·        стварыць умовы  для пашырэння і сістэматызацыі ведаў школьнікаў пра жывёл лесу, асаблівасцях іх харчавання, паводзін, значэння ў прыродзе, аб узаемасувязях паміж раслінамі і жывёламі;

·        вучыць устанаўліваць асаблівасці будовы і паводзін жывёл як прыстасаванні да ўмоў жыцця;

·        стварыць умовы для фарміравання  ў школьнікаў гуманных адносін да ўсіх жывёл; садзейнічаць развіццю цікавасці да вывучэння прыроды.

Абсталяванне: ілюстрацыі дрэў, лесу, жывёл, фільм пра жывёл лесу, прэзентацыя,карткі з заданнямі.

Ход урока

І. Арганізацыйны момант

ІІ. Праверка дамашняга задання

1.     “Так ці не”(+/-)

Я чытаю сказ, калі вы згодны з гэтым выказваннем, то ставіце +, а калі не згодны, то -.

1.     Прыкладна  трэцяя частка тэрыторыі нашай краіны занята лясамі. +

2.     У хвойных лясах растуць бярозы, дубы, асіны. -

3.     У змешаных лясах растуць елкі, сосны, бярозы, дубы. +

4.     Расліны лесу ўтвараюць “паверхі” – ярусы. +

5.     Першы ярус утвараюць дрэвы. +

6.     Другі ярус утвараюць расліны і невысокія кусцікі. –

7.     Трэці ярус утвараюць розныя кусты: ляшчына, маліна, каліна, ядловец. –

8.     Кураслеп лясны і сон-трава занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусі. +

2.     Гульня “Хто больш?”

Назваць як мага больш дрэў, кустоў.

3.     Загадкі

Адгадаць загадкі,  знайсці адпаведныя малюнкі.

Адна я ў лесе з белаю карой.  Багата сокам веснавой парой. (Бяроза.)  Я зацвітаю кожным летам  не пышным — ледзь прыкметным цветам.  Але як толькі зацвіту,  дык пчолы чуюць за вярсту. (Ліпа.)  Я засцілаю дол ігліцай.  Спрадвеку слаўлюся жывіцай. (Сасна.)

I ў сто гадоў я малады.  Маё насенне — жалуды. (Дуб.)  Стаіць у лесе дрэўца,  пад ветрам лёгка гнецца,  а гронкі ягадак гараць,  і снегіры да іх ляцяць...  Хто здагадаецца,  як дрэўца называецца? (Рабіна.)  Заўсёды, летам і зімой,  мае іголачкі са мной.  Галінак у мяне багата.  Я сустракаю з вамі свята. (Елка.)

ІІІ. Паведамленне  тэмы і мэты ўрока

“Адзін мастак вырашыў намаляваць лес.

- Што такое лес? - Разважаў ён. - Вядома , дрэвы !

Намаляваў бярозы, елкі, хвоі і асіны, дубы і ліпы. Якімі падобнымі на сапраўдныя яны атрымаліся - вось-вось галінкі захістаюцца . А ў куточку намаляваў дзядка - лесавічка. Павесіў карціну, а праз некаторы час убачыў на ёй сухія ствалы.

- Гэта не лес! - Пачуўся голас дзядка - лесавічка з кута карціны. - Без кветак , без травы - не лес!

Намаляваў мастак траву і кветкі , але лес зноў засох .

- А насякомых намаляваў? - Зноў пачуўся голас лесавічка . Намаляваў мастак насякомых , але яны абляпілі ўсе дрэвы.

- Патрэбныя птушкі, а яшчэ - кусты і ягады , - сказаў дзядок- лесавічок .

Дамаляваў і іх мастак , але лес ўсё роўна чахнуў .

- Намалюй жабу і яшчарку !

Пагадзіўся мастак і яшчэ дамаляваў шмат розных звяроў.

Было цёмна, і мастак вырашыў запаліць святло, але раптам пачуліся трэск ламачча і чыёсьці пырханне .

- Вось гэта лес! - Сказаў дзядок- лесавічок і знік. А можа , і не знік, а прытаіўся за кустом або дрэвам. Бо хаваюцца ж у ім тысячы жыхароў. І ўсе разам яны і ёсць лес. »

- Як вы думаеце, аб чым будзе наш урок?

ІV. Эўрыстычная гутарка

Гульня “Назаві нас па імені”

   Буйныя, даўганогія, цыбатыя, з галінастымі плоскімі рагамі, трошкі гарбатыя , кароткахвостыя, вушастыя . (Ласі)

    Уладальніца доўгага, шыкоўнага, пухнатага хваста, прыгожага рудога футра, вострага нюху і слыху,  хітрая, яе баяцца мышы, санітар лесу. (Ліса)

  Хутканогі, асцярожны, адважны, знаходлівы звярок. Для яго характэрны тонкі слых, які забяспечваюць доўгія вушы, востры зрок, выдатны нюх і вельмі адчувальныя вусы. І ўвогуле, ён зусім не баязлівец, а проста беражэ сябе ад шматлікіх ворагаў. (Заяц)

   Смелы звярок, нават змей не баіцца; выдатны начны паляўнічы, нягледзячы на даволі дрэнны зрок; абаронца раслін ад насякомых- шкоднікаў і мышападобных грызуноў, уладальнік незвычайнага калючага ахоўнага адзення. (Вожык)

  Уладальніца вострых і моцных зубоў, чэпкіх лапак; выдатная лятунья - парашутыстка, умелы будаўнік, акуратная, запаслівая, нястомная, адважная лясная жыхарка. (Вавёрка)

  Уладальнік густога і цёплага "футра", моцных ног, якія яго кормяць, вострых зубоў, вострага слыху, добрага нюху і зроку; клапатлівы бацька, вынослівы паляўнічы, санітар лесу.  (Воўк)

  Узор чысціні, знаўца карыснасці свежага паветра і шэрагу раслін, рыхліцель  глебы, вораг насякомых шкоднікаў - хрушчоў, выдатны падземны будаўнік, уладальнік прыгожай беласнежнай паласы на мордачцы і гаючага тлушчу. (Барсук)

-          На якія групы можна падзяліць усіх жывёл?

-         Ці ўсіх жыхароў мы назвалі? Каго забыліся?

V. Фізхвілінка

Выйшаў зайчык пагуляць,

Пачаў вецер прыціхаць.  (Хадзьба на месцы. )

Вось ён скача ўніз па схіле,

У лес зялёны прыскакаў.

І нясецца між ствалоў ,

Сярод травы, кветак і кустоў.  (Скачкі на месцы)

Зайка наш  стаміўся .

Хоча адпачнуць. (Хадзьба на месцы)

         Сярод травы  прытаіўся,

         Каб крышку сапнуць! (Дзеці садзяцца)

VI. Вывучэнне новага матэрыялу

1.     Работа па падручніку.

Чытанне тэксту(с.59 – 63)

2.     Работа ў групах.

Пасля чытання тэксту адказаць на пытанні.

1 група. Якіх птушак можна сустрэць у беларускіх лясах? Чаму яны жывуць менавіта ў лесе? Што цікавага пра іх даведаліся?

2 група. Якіх звяроў можна сустрэць у беларускіх лясах? Чаму яны жывуць у лясах? Што цікавага даведаліся?

3 група. Якія харчовыя ланцугі апісаны ў тэксце. Скласці іх.

Выступленні груп.

3.     Прагляд фільма пра   жывёл лесу

4.     Замацаванне матэрыялу

Знайдзі памылкі ў апісаннях жывёл:

-         Дзякуючы сваім кароткім нагам  зайцу зручней бегчы з гары, чым на гару.

-         Адметнымі асаблівасцямі зайца з'яўляюцца доўгія вушы і доўгі хвост; заднія ногі значна даўжэйшыя за  пярэднія.

-         Заяц - русак мяняе свой шэры “кажушок” на белы, толькі кончыкі вушэй застаюцца чорнымі.

-         У вавёркі таксама заднія ногі карацейшыя за  пярэднія, таму яна лёгка прымае вертыкальнае становішча, а пярэднімі лапкамі працуе як маленькімі ручкамі.

-         У ваўка, лісы, вавёркі, лася даволі доўгія вушы, каб добра чуць, і доўгія хвасты, якімі яны ўзімку ўкрываюцца, а пры бегу або скачку выкарыстоўваюць іх у якасці руля.

-         Ліса, як воўк мае доўгія і моцныя канечнасці, гэта дапамагае ёй доўгачасова бегчы за здабычай.

-         Верхняя частка цела вожыка, уключаючы пыску, пакрыта калючкамі, толькі на жываце поўсць. Таму вожык пры небяспецы згортваецца клубочкам .

-         Дзяцел, попаўзень, стрыж – гэта птушкі, якія з дапамогай чэпкіх лапак  спрытна перамяшчацца па ствалах дрэў.

Бліц – турнір

-         Якая птушка  корміць сваіх птушанят за суткі 1000 разоў? (Сінічка)

-         Якую птушку называюць пярнатым катом? (Саву)

-         У якой птушкі самы доўгі язык? (Дзяцел)

-         Здагадайся, аб кім ідзе гаворка. Гэтыя птушкі прылятаюць да нас восенню, а адлятаюць вясной. Грудка ў іх чырвонага колеру. Харчуюцца  семечкамі рабіны, пладамі ясеня. (Снегіры)

-         Чыё гэта меню: трава, ягады, арэхі, жалуды, мурашкі, рыба, мёд? (Мядзведзь)

-         Якая жывёла служыць кормам  многім драпежным птушкам і звярам? (Мыш)

-         У якога драпежніка нашага краю сляды падобныя на чалавечыя? (У мядзведзя)

-         Для чаго  птушкі залятаюць на мурашнікі? (Ёсць такое  апавяданне А. Пяскова « Лячэбніца пад хвояй », у якім аўтар распавядае, як па мурашніку скакаў дрозд. Ён вырашыў, што дрозд прыляцеў паласавацца мурашкамі. Але дрозд іх нават не чапаў. Аказваецца, што на мурашыных кучах птушкі вызваляюцца ад паразітаў. Мурашкі хутка “вычэсваюць” ўсё , што сабралася пад крыламі, і адначасова апырскваюць цела птушкі востра пахнучай кіслатой. Натуралісты прымецілі, ледзь не палова ўсіх лясных птушак прымае мурашыныя ванны.)

Ланцугі  харчавання

-         Што звязвае:

-         Каласок і лісу? (Мыш)

-         Хваінку і ваўка? (Цецярук)

-         Моркву і саву? (Заяц)

-         Шышку і куніцу? (Вавёрка)

-         Сасну і дзятла? (Насякомыя)

-         Дуб і саву? (Мышы)

VІI. Падвядзенне вынікаў

-         Чым з’яўляецца лес для жывёл?

-         Чаму жывёльны свет лясоў такі багаты і разнастайны?

-         Ці змогуць выжыць лясныя жыхары, калі прападзе лес? Чаму?

-         Як чалавек можа дапамагчы жывёлам лесу?

-         Чаму сойку называюць сябрам дуба, а дзятла лясным доктарам?

VІІI. Рэфлексія

ІХ. Дамашняе заданне

Прачытаць артыкул і адказаць на пытанні с. 59 -63.

	Пытанне	+/-
1	Прыкладна  трэцяя частка тэрыторыі нашай краіны занята лясамі.
2	У хвойных лясах растуць бярозы, дубы, асіны.
3	У змешаных лясах растуць елкі, сосны, бярозы, дубы.
4	Расліны лесу ўтвараюць “паверхі” – ярусы.
5	Першы ярус утвараюць дрэвы.
6	Другі ярус утвараюць расліны і невысокія кусцікі.
7	Трэці ярус утвараюць розныя кусты: ляшчына, маліна, каліна, ядловец.
8	Кураслеп лясны і сон-трава занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусі.